Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Znajdujesz się w: Strona główna / Gmina Piekoszów / Turystyka / Geologiczny raj
 
 

- emapa.jpg

Geologiczny raj

 

Raj dla miłośników geologii

Obszar, na którym leży Gmina Piekoszów, jest prawdziwym rajem dla miłośników geologii. To tu w latach 70-tych odkryto największą poza Tatrami Jaskinię w Polsce – Chelosiową Jamę. Wraz ze znajdującą się obok Jaskinia Pajęczą, tworzą jeden z najciekawszych w Polsce systemów jaskiniowych. Mniejsze jaskinie stanowią znaczną część Rezerwatu Miedzianka.

  • Blisko stąd również do Jaskini Piekło. Najdłuższa poza Tatrami jaskinia “Chelosiowa Jama” (5 km) – to najstarszy w Polsce podziemny kras, z interesującymi formami naciekowymi i rozległą siecią korytarzy. Najbardziej malowniczymi częściami jaskini są dwie sale: pierwsza – z głębokim na 7 m jeziorkiem oraz sala z kominem.

Wejście do jaskini znajduje się na terenie nieczynnego kamieniołomu 35 metrów poniżej naturalnej powierzchni terenu. Jaskinię tworzy system próżni rozwiniętych horyzontalnie we wszystkich kierunkach. W zachodniej części korytarze Chelosiowej Jamy zbliżają się do sąsiedniej Jaskini Pajęczej, od której dzieli ją kilkanaście metrów. Formy krasowe w korytarzach jaskini o wyraźnych śladach działalności aktywnych przepływów poprzecinane partiami o charakterze zawaliskowym. Ogólnie morfologia jaskini jest bardzo urozmaicona. Niektóre sale jaskini posiadają znaczne rozmiary. Spośród wielu pięknych miejsc w jaskini wyróżniają się malownicze: Sala z Jeziorkiem i Sala Z Kominem – pierwsza – z głębokim na 7 m jeziorem, druga z pięknymi naciekami na płytowym stropie. Szata naciekowe jaskini jest bardzo ciekawa. Oprócz klasycznych form naciekowych, zbudowanych tutaj z grubokrystalicznego kalcytu, spotkać można niezwykle oryginalną formę zwaną "kaszką kalcytową", która w niektórych miejscach pokrywa dno korytarzy warstwą grubą na kilka cm. Niezwykle cenne są w Chelosiowej Jamie formy powstałe w namulisku, takie jak okruchy i konkrecje manganowe, czy też piramidki błotne i mikrotarasy piaszczyste.

Jaskinia jest dosyć wilgotna i błotnista, choć zbiorników wodnych jest niewiele, a deszcz podziemny występuje sporadycznie. Jedynym większym zbiornikiem wodnym jest jeziorko w Sali z Jeziorkiem.

Otwór Chelosiowej Jamy został zauważony przez geologa R. Chlebowskiego w roku 1973. Pierwsze 150 m zostało odkryte przez pracowników Instytutu Geologicznego w Kielcach i taką długość miała jaskinia do roku 1984. W latach 1984-1988 w jaskini działali członkowie kieleckiej Sekcji Taternictwa Jaskiniowego i Alpinizmu (później przemianowanej na Speleoklub Świętokrzyski w Kielcach) odkrywając 2600 metrów nowych korytarzy. W części odkryć brali udział również członkowie Speleoklubu Warszawskiego.

Otwór Jaskini Jaworznickiej został odsłonięty na początku lat 60-tych. Mieszkańcy Jaworzni opuścili się za pomocą stalowej liny do Sali Złomisk. Przyotworowa cześć Jaskini Jaworznickiej o długości 200 została splanowana w roku 1972. Dalsza eksploracja nastąpiła od listopada 1994 i po odkryciu 450 m korytarzy uwieńczona została połączeniem z Jaskinią Jaworznicką 28 marca 1996.

  • Jaskinia Pajęcza – położona jest w Grzbiecie Jaworzniańskim, w masywie Góry Kopaczowej. Do czerwca 1997 r. stanowiła niewielki obiekt jaskiniowy o nazwie Schronisko Pajęcze (numer inwentarzowy G - 1.34) o długości 10 m. Po odkryciu dalszych korytarzy jaskini nazwę obiektu zmieniono na Jaskinia Pajęcza. Jej długość wynosi 985 m, deniwelacja: 21 m (+8,-13), rozciągłość horyzontalna: 123 m, wysokość otworu: 256,7 m npm, wysokość otworu nad dnem Doliny Bobrzy: 18 m.

Od września 1997 r. obszar, na którym znajduje się Jaskinia Pajęcza wchodzi w obręb rezerwatu przyrody "Chelosiowa Jama". Jest jednym z cenniejszych obiektów dydaktyczno – naukowych. Miejsce to charakteryzują bowiem ciekawe formy geologiczno - biologiczne.

Korytarze jaskini rozwijają się generalnie na zachód wzdłuż ściany kamieniołomu. Niewielki pionowy otwór zabezpieczony stalowymi drzwiami sprowadza do malej salki. Dalej prowadza dwa niskie korytarzyki. Wschodni kończy się po kilku metrach ścianą namuliska. Ten punkt położony jest ok. 15 m od Chelosiowej Jamy. Z boku wystają korzenie traw i krzewów. Zachodni doprowadza do korytarza poprzedzielanego wantami. Łączy się on z Niską Salą o wysokości 30 cm do metra. Jej strop pokrywają gęsto nacieki. Przez niewielką pochylnię dostać się możemy do systemu wysokich, mytych korytarzy. Dalej ciasny przełaz prowadzi do Kolektora o wysokości 6 m, szerokości 5 m i długości 80 m. W jego spągu znajdują się bardzo interesujące wymycia w namulisku. W końcowej części dno wyściełają duże wanty z pięknego krystalicznego kalcytu. W tej części zaczyna się kilkusetmetrowy labirynt korytarzy o charakterze ładnie mytych meandrów i rur kierujących się na zachód i północ. Jaskinia w tym rejonie zbliża się ponownie do ściany kamieniołomu, gdzie zimą stwierdzono występowanie licznych wywiewów ciepłego powietrza z niedostępnych szczelin. Na szczególną uwagę zasługuje przepiękny kocioł eworsyjny w sali Fata Morgana odsłaniający bardzo zróżnicowane warstwy skał (patrz zdjęcie).
Namuliska w jaskini są zróżnicowane, gliniaste, ale często też i piaszczyste z przyjemnego, niemal plażowego piasku. W namulisku woda wykształciła ciekawe formy, stąd poruszać się po jaskini można tylko wyznaczonymi fragmentami korytarzy. Nacieki występują głównie w części przyotworowej, a ich różnorodność wyraźnie ustępuje Chelosiowej Jamie.

Podczas prac eksploracyjnych we wstępnych partiach natrafiono na szkielety lisów Vulpes vulpes oraz bardzo liczne ślady pobytu (odciski łap i odchody) kuny Marten, penetrującej dalekie partie jaskini. W kilku miejscach zlokalizowano szczątki nietoperzy. W jednym z punktów "wtopione" były w polewy naciekowe. Zimowe obserwacje nietoperzy prowadzone w 1998 i 1999 r. wykazały obecność nocków dużych Myotis myotis (Borkhausen), nocków Natterera Myotis nattereri (Kuhl.) i gacków brunatnych Plecotus auritus (Linnaeus). Zaobserwowano również owady, w tym motyle: szczerbówka ksieni Scoliopteryx libatrix (L.), rusałka pawik Inachis io (L.), pająki i nieliczne ślimaki.

  • Jaskinia w Sztolni Zofia na Miedziance – jej długość wynosi 279 m. Główną atrakcję stanowi możliwość zjazdu szybem, trawersowania między otworami, liczne jeziorka i kolorowe krystalizacje na ścianach. Obiekt znany był prawdopodobnie od XIV wieku. Główne prace górnicze w sztolni prowadzone były w XIX wieku przez Austriaków i w okresie Królestwa Kongresowego. Najstarszy zachowany plan obiektu autorstwa F. Rumpla pochodzi z 1818 r..

Sztolnia wraz z naturalnymi korytarzami znajduje się w obrębie masywnych wapieni dewonu środkowego-zywetu. W kilku miejscach korytarze przecinają wiśniowe lupki dewonu górnego-famenu. Spąg pokrywa rumosz skalny wymieszany z osadem piaszczysto-ilastym. W kieszeniach krasowych zachowały się gliny typu "tera rosa". W głównym otworze na spągu znajduje się niewielka ilość humusu. W kilku miejscach występują cienkie polewy kalcytowe. Na ścianach obserwować można kolorową mineralizację azurytowo-malachitową.

Zasadniczą część obiektu stanowi nachylony, przestronny, krasowy korytarz. Traci on swój naturalny charakter w okolicy szybiku. Z tego miejsca biorą początek chodniki kopalniane przecinające w wielu miejscach nisze i kieszenie krasowe. Naturalna jest również znaczna część korytarza za szybikiem oraz bezpośrednie okolice NE otworu.

Obiekt jest wilgotny. Na ścianach występują krople wody. W korytarzach znajdują się liczne kałuże, niektóre o charakterze małych jeziorek. Cześć korytarzy zalana jest wodą o zmiennym poziomie. Poziom ten podnosi się zazwyczaj w porze wiosennej. Światło dzienne sięga do 20 m w głąb głównego korytarza w okolicach otworu 1 i do 5 m - w okolicy otworu 3.
W obu otworach zachodnich występuje roślinność reprezentowana przez krzewy, rośliny kwiatowe, paprocie i mchy, a w otworze 3 - dodatkowo glony. Fauna sztolni i związanych z nią naturalnych pustek krasowych jest dość bogata. Doliczono się siedmiu gatunków pająków. Oprócz nich spotyka się tu typowy zespół trogloksenów. W sztolni spędzają zimę liczne nietoperze. Przebywa tu okresowo 10 gatunków tych ssaków. Faunę wodną reprezentują przedstawiciele trzech typów bezkręgowców.


Kamieniołom w Jaworzni

UG Piekoszów
Urząd Gminy w Piekoszowie, ul. Częstochowska 66a, 26-065 Piekoszów, woj. świętokrzyskie
tel.: 41 300-44-00, fax: 41 300-44-60, email: gmina@piekoszow.pl
NIP: 959-09-29-137
Gmina Fair Play
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 projekt i hosting: INTERmedi@   |   zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x